van beekveld & terpstra van beekveld & terpstra

Inzoomen op kwaliteit met AB2 Traject

“Inzicht op medewerkerniveau is een belangrijke meerwaarde”

Voor een integrale kwaliteitsevaluatie kunnen ambulante begeleidingsdiensten sinds enkele jaren gebruikmaken van AB2 Zelfevaluatie van Van Beekveld & Terpstra. Dit instrument biedt inzicht in de kwaliteit van primaire en ondersteunende processen. Voor de persoonlijke ontwikkeling van medewerkers waren de resultaten echter minder goed bruikbaar. Maar de behoefte daaraan neemt toe. En sinds kort bestaat daarvoor een uitstekend instrument: AB2 Traject. De Rotterdamse ambulante begeleidingsdienst Scoor ging ermee aan de slag. Martine Fuite van Van Beekveld & Terpstra begeleidde het traject.

“Wij wilden weten hoe klanten denken over onze ambulante begeleiding”, licht Scoor-directeur Orselien Kammeron toe. “Daarnaast wilden we ook ideeën opdoen voor de toekomst.” Met het oog op de afschaffing van het rugzakje, staat individuele leerlingbegeleiding immers onder druk. “We wilden daarom graag suggesties van scholen en ouders voor andere, meer passende vormen van begeleiding.”

Specifiek en individueel
Nu is AB2 Traject geen ‘gewoon’ klanttevredenheidsonderzoek. Bij AB2 Traject draait het niet om gemiddelden en grote steekproeven, maar juist om specifieke begeleidingstrajecten en individuele ab’ers. Met behulp van een compacte vragenlijst van circa tien vragen evalueren leerlingen, ouders, scholen en ab’ers zelf specifieke begeleidingstrajecten. Dat betekent ook dat het onderzoek niet anoniem is. De resultaten worden per traject inzichtelijk gemaakt: ‘Dit vindt de leerling, dit vindt zijn moeder, dit vindt de intern begeleider en dit vindt de ab’er zelf.’ Iedere ab’er krijgt een poster en boekje met de resultaten van zijn eigen trajecten en leidinggevenden krijgen een resultatenboekje met de individuele scores van alle ab’ers.

Spannend
Dat was heel spannend voor de 65 ab’ers van Scoor, vertelt Orselien Kammeron. “Ab’ers zijn een beroepsgroep die tamelijk op de achtergrond optreedt. Ze hebben heel veel vrijheid in hun werk en opereren behoorlijk autonoom. Ook zijn ze niet gewend dat hun werk grootschalig wordt beoordeeld. En dan komt er ineens een AB2 Traject!”
De ab’ers reageerden dan ook terughoudend en bezorgd. De komst van Passend Onderwijs laat ambulante begeleidingsdiensten niet ongemoeid. De stelselherziening noopt tot een herpositionering en dat leidt tot veel onzekerheid; zowel over de toekomst van begeleidingsdiensten als over de toekomst van individuele ab’ers.

Gesprekkencyclus
De ab’ers vonden AB2 Traject aanvankelijk dan ook ontzettend eng, vertelt Orselien Kammeron. “Bedreigend ook. Men is toch bang om zijn baan te verliezen. Ik heb daarom heel vaak en nadrukkelijk moeten uitleggen dat AB2 Traject niet in eerste instantie bedoeld is als bespreekpunt voor het functioneringsgesprek. Als collega’s erover wilden praten, dan kon dat binnen onze gesprekkencyclus, maar ik ben er niet expliciet mee aan de slag gegaan.”
Benutting van de onderzoeksresultaten in de gesprekkencyclus is natuurlijk wel heel goed mogelijk. De sterke en zwakke punten van een ab’er kunnen richting geven aan zijn loopbaanplannen en professionaliseringsplannen. “Bij Van Beekveld & Terpstra doen we dat ook structureel”, vertelt Martine Fuite. “Op een waarderende en positief opbouwende manier. Het is soms spannend, maar het hoort er ook gewoon bij. Het zorgt ervoor dat je beter en gerichter jezelf kunt blijven ontwikkelen.”

Tussenvormen
Dat Scoor de individuele resultaten niet tot gespreksonderwerp maakte van functioneringsgesprekken, wil niet zeggen dat het persoonlijke karakter van het onderzoek daarmee zijn waarde verloor. “Alle ab’ers hebben toch inzicht gekregen in hun eigen resultaten en ik veronderstel dat zij daarmee als professionals hun voordeel doen”, zegt Martine Fuite. Andere ambulante begeleidingsdiensten kiezen soms voor een andere vorm. “Soms krijgen alleen de ambulant begeleiders zelf inzicht in hun individuele resultaten en geven we de leidinggevende alleen een geanonimiseerde rapportage. Het komt ook voor dat ab’ers zelf een verslag maken van hun eigen resultaten en dat ze dat verslag inbrengen in het gesprek met de leidinggevende. Daar geven wij dan handreikingen voor. Er zijn vele mogelijke tussenvormen en wij denken altijd graag mee over de vorm die het beste bij de opdrachtgever en zijn situatie past.”

Richting
Voor Scoor waren ook de geaggregeerde resultaten van AB2 Traject waardevol. “AB2 Traject heeft ons inzicht gegeven in hoe klanten naar de huidige dienstverlening kijken”, vertelt Orselien Kammeron. “Er waren twee heel duidelijke resultaten die ons richting geven voor de toekomst. Het eerste duidelijke signaal was dat klanten – zowel scholen als ouders – aangeven dat een koppeling tussen de begeleiding en de onderwijsdoelen vaak ontbreekt. Ten tweede vonden de doelgroepen dat de begeleiding te weinig gericht is op equipering van leerkrachten. Vooral de scholen gaven aan dat als een groot gemis te ervaren. Overdracht aan leerkrachten moet een belangrijker onderdeel worden van onze begeleiding.”

Bevestiging
Deze resultaten waren een welkome bevestiging van de al ingeslagen richting. Eerder dat jaar was de begeleidingsdienst namelijk al begonnen met een pilot, ‘Extra handen in de klas’. “Die pilot is bedoeld om leerkrachten te ondersteunen en hen handelingsvaardiger te maken. We hebben deze pilot opgezet als een halfopen onderzoek. Onze ab’ers gaan naar de scholen en inventariseren daar de hulpvragen van leerkrachten. De hulpvragen worden daarna gecategoriseerd en op basis daarvan kunnen wij adequate hulp bieden.” Toen Scoor met AB2 Traject aan de slag ging, bevond de pilot zich al in de tweede fase. “De bevindingen uit de pilot en uit AB2 Traject sloten naadloos op elkaar aan.”

Nieuwe stijl
Wat betreft de gebrekkige koppeling met onderwijsdoelen – de tweede belangrijke bevinding uit AB2 Traject – bevindt Scoor zich in een priller stadium. “We moeten er nog over nadenken hoe we dat het beste inhoud kunnen geven. Ik denk daarbij ook aan een pilot, waarin met name onderzocht wordt hoe we onze begeleiding zo dicht mogelijk op de onderwijsdoelen kunnen laten aansluiten. Een soort individuele begeleiding nieuwe stijl. Maar die pilot start waarschijnlijk pas volgend schooljaar.”

Meerwaarde
Hoewel Scoor dit keer de resultaten op het niveau van individuele ab’ers niet in de gesprekkencyclus heeft benut, weet Orselien Kammeron zeker dat ze dat in de toekomst wel wil doen. “Dat inzicht op individueel niveau vind ik toch een absolute meerwaarde. Ik heb helemaal niet zo’n grote controledrang, maar je moet vandaag de dag toch je kwaliteit kunnen verantwoorden. En dan moet je inzicht hebben in wat er gebeurt. Want feit blijft dat een ab’er heel veel autonomie heeft. Juist dan moet je structureel evalueren. Ik pleit er zelfs voor dat eenmaal per jaar te doen, zodat je samen met je klanten het proces goed kunt volgen.”

Meer informatie
Met AB2 Traject kunnen ambulante begeleidingsdiensten een impuls geven aan de professionalisering en kwaliteit van individuele ab’ers en het professionaliseringsbeleid van de dienst. Van Beekveld & Terpstra biedt daarbij uitgebreide ondersteuning. Onze adviseurs dragen zorg voor de volledige organisatie van het onderzoek en begeleiden twee bijeenkomsten voor uw ab’ers, zowel vooraf als na afloop van het traject. Voor meer informatie over AB2 Traject kunt u terecht op onze website of contact opnemen met Martine Fuite of Femke Rood van Van Beekveld & Terpstra.