Over nuance en zelfreflectie

B&T meet tevredenheid en kwaliteit ambulante begeleiding

Hoe staat het met de kwaliteit van ambulante dienstverlening? De onderwijsinspectie is niet tevreden. Recente tevredenheids- en kwaliteitsmetingen van Van Beekveld & Terpstra (B&T) schetsen een rooskleuriger beeld. B&T-adviseur Martine Fuite, specialist op het terrein van ambulante begeleiding, licht de resultaten toe.

Ambulante begeleiding (AB) ligt al sinds de invoering regelmatig onder vuur. De onderwijsinspectie en bestuurders plaatsen vraagtekens bij de kwaliteit en effectiviteit. De kritiek is bekend: de opbrengsten van ambulante begeleiding zijn onduidelijk en een belangrijke doel – blijvende versterking van leraren in de omgang met zorgleerlingen – wordt niet altijd gerealiseerd. “Specifiek in het reguliere onderwijs horen we bovendien met enige regelmaat klachten over – soms lange – wachtlijsten en de beschikbaarheid en bereikbaarheid van de diensten”, voegt Martine hieraan toe.

Gedwongen winkelnering
Onderwijsinstellingen zijn nu nog verplicht om de begeleiding van leerlingen met een indicatie bij AB-diensten in te kopen. Dit leidt vanzelfsprekend en terecht tot een kritische houding bij afnemers van AB-diensten . Deze ´gedwongen winkelnering´ wordt in 2012 afgeschaft. Daarbij is relevant dat, afhankelijk van de verdere invulling en vormgeving van Passend Onderwijs, in de toekomst waarschijnlijk meer leerlingen met een beperking naar het regulier onderwijs (zullen) gaan. Gelet op de bestaande kritiek op AB-diensten en de genoemde ontwikkelingen op het gebied van overheidsbeleid en regelgeving, dringt de vraag zich op of het regulier onderwijs op zoek gaat naar alternatieven. “Theoretisch zouden ze bijvoorbeeld ook zelf een AB'er in dienst kunnen nemen”, vertelt Martine. “Dan hebben ze de huidige AB-dienst helemaal niet meer nodig.” Voordat we op zoek gaan naar alternatieven, is het ook goed om vanuit een ander perspectief naar de bijdrage van de ambulante begeleiding te kijken.

Metingen
Van Beekveld & Terpstra voerde het afgelopen jaar tevredenheids- en kwaliteitsmetingen uit bij ruim negentig ambulante begeleidingsdiensten uit de clusters 2, 3 en 4. Daarbij werden niet alleen de AB-diensten zelf bevraagd, maar werd ook de kwaliteitsperceptie van de directe gebruikers van ambulante begeleiding (IB'ers, zorgcoördinatoren en leraren in het PO, VO en MBO, ouders en leerlingen) onderzocht. Dat leidde tot een aantal opvallende, positieve resultaten:
* leerlingen, scholen en ouders zijn uitermate positief over de houding van
AB'ers en de mate waarin zij respectvol met hen omgaan, goed luisteren,
duidelijke afspraken maken en die nakomen;
* betrokkenen waarderen de beschikbaarheid en bereikbaarheid van de AB'ers
als zeer positief;
* het reguliere onderwijs waardeert de invulling van de expertrol van AB'ers
in hoge mate;
* ouders en leraren uiten grote waardering voor de begeleiding die hun
geboden wordt.

Opbrengstgericht of procesgericht?
“De positieve resultaten van de metingen en de kritiek over de effectiviteit en resultaten van de ambulante begeleiding kunnen goed naast elkaar bestaan” zegt Martine. ´De verschillen worden verklaard door het perspectief waarmee naar ambulante begeleiding gekeken wordt. Zijn de inspectie en bestuurders overwegend op de opbrengsten gericht, de directbetrokkenen focussen doorgaans meer op het proces”, legt Martine uit. “Hierdoor krijgt de onderlinge relatie in het begeleidingstraject naar verhouding meer aandacht dan het maken van afspraken over de opbrengsten van het begeleidingstraject.”

Besluitvorming
“Opvallend is dus dat bestuurders in het debat vaak kritisch zijn, terwijl directbetrokkenen heel tevreden blijken”, concludeert Martine. “Voor bestuurders is het belangrijk om naast hun – overigens terechte – kritiek ook deze positieve aspecten in de besluitvorming te betrekken. Zeker als ze de ambitie hebben om leerkrachten beter toe te rusten voor de omgang met leerlingen met een beperking. Overigens vraagt dit, in welke vorm dan ook, een resultaatgerichte houding van zowel opdrachtgevers (leerkrachten, IB'ers, directeuren) als opdrachtnemers (AB'ers en AB-diensten). Zowel bij het maken van afspraken over de inrichting en het doel van begeleidingstrajecten als bij de evaluatie van trajecten.”

Meer informatie
Wilt u meer weten over de tevredenheids- en kwaliteitsmetingen die Van Beekveld & Terpstra recent deed naar ambulante begeleiding, dan kunt u hier op onze site terecht. Daar vindt u tevens verwijzingen naar een recente publicatie over de metingen in het tijdschrift BasisschoolManagement. Met inhoudelijke vragen over de methode en het instrument Aantoonbaar Betere Ambulante Begeleiding kunt u terecht bij Martine Fuite of Robbin Haaijer.